Tregjet financiare panë një frymëmarrje të lehtësimit të premten, pas disa ditësh të vështira që prekën si Wall Street-in ashtu edhe tregjet aziatike. Megjithatë, një seancë e vetme pozitive nuk mjafton për të dhënë përgjigje të qartë për investitorët: a bëhet fjalë thjesht për një korrigjim të pritshëm, apo për shenjat e para të një flluske që po shpërthen?
Nvidia u rrit me 2.78%, duke arritur 186.64 dollarë, pasi të enjten kishte humbur 9.3% të vlerës. Edhe AMD u ngjit në 449.04 dollarë, pas një rënieje prej 17.3% një ditë më parë. Megjithatë, të dyja kompanitë mbeten dukshëm nën nivelet e tyre maksimale të arritura në tetor, duke treguar se një rikuperim i shpejtë nuk zëvendëson humbjet e mëdha të pësuara.
Problemi nuk ishte vetëm amerikan. Indeksi kryesor i Koresë së Jugut humbi 6% të premten, ndërsa indeksi kryesor i Tajvanit ra me mbi 8% gjatë javës, duke shënuar javën më të keqe prej muajsh. Prodhuesi gjigant i gjysmëpërçuesve TSMC arriti kufirin ditor të rënies, çka shtyu autoritetet tajvaneze t'u kërkojnë bankave shtetërore të ndihmojnë në stabilizimin e çmimeve.
Frika politike shtohet mbi dyshimet ekonomike
Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara kanë ngjallur shqetësime shtesë, pasi fitoret demokrate priten të sjellin kontroll më të rreptë mbi ndërtimin e qendrave të të dhënave. Në 40 nga 41 vota lokale të zhvilluara më 3 nëntor, qytetarët u shprehën në favor të kufizimit të zhvillimit, duke refuzuar madje edhe masa që favorizonin ndërtimin e këtyre infrastrukturave.
Kjo ka rëndësi të madhe për kompanitë e çipave, pasi qendrat e të dhënave përbëjnë burimin kryesor të rritjes së tyre. Çdo projekt i tillë kërkon investime të mëdha në procesorë, serverë, energji dhe sisteme ftohjeje. Kufizimet mund të vonojnë porositë ose të detyrojnë ndërtimin në vende të tjera.
Dyshimet për sektorin, megjithatë, kishin filluar edhe para zgjedhjeve. Kompanitë e inteligjencës artificiale dhe klientët e tyre po shpenzojnë shuma të mëdha për të ndërtuar kapacitete, shpesh pa pasur siguri për kthimin e investimit. Kostot më të larta të huamarrjes e bëjnë këtë strategji edhe më të rrezikshme.
Çfarë do të thotë vërtet shpërthimi i një flluske
Një korrigjim konsiderohet rënie prej të paktën 10% nga maksimumi i fundit i tregut, pa nënkuptuar domosdoshmërisht përkeqësim të biznesit themelor. Nëse një kompani çipash tregtohet me shumëfishues të lartë fitimi për shkak të pritjeve të mëdha për rritje, mjafton që investitorët të bëhen më pak optimistë që vlera e aksioneve të bjerë ndjeshëm, pa ndryshuar fare fitimet reale.
Shpërthimi i një flluske është diçka tjetër: ndodh kur pritjet dëshmohen të jenë të pabazuara dhe fondet që mbajnë gjallë rritjen fillojnë të zhduken. Krahasimi historik me kolapsin e kompanive të internetit në fillim të viteve 2000 është domethënës: atëherë indeksi kryesor teknologjik humbi rreth 77% të vlerës brenda pak vitesh, jo sepse interneti ishte modë kalimtare, por sepse pritjet për fitime të shpejta rezultuan tepër optimiste.
Disa kompani telekomunikacioni investuan miliarda në infrastrukturë fibre optike për klientë që ende nuk kishin ardhur, dhe përfunduan në falimentim, ndërkohë që vetë teknologjia mbijetoi dhe u zhvillua më tej. Një skenar i ngjashëm mund të përsëritet edhe me sektorin e inteligjencës artificiale, ku premtimet afatgjata përplasen me pasigurinë e kthimeve afatshkurtra. Nëse klientët shpenzojnë më pak se parashikuar ose financimi bëhet më i shtrenjtë, borxhet e marra për ndërtimin e qendrave gjigante të të dhënave do të duhet gjithsesi të shlyhen.