Debati nëse një kompjuter kuantik përbën një rrezik real për rrjetin e Bitcoin-it zgjat prej më shumë se dhjetë vitesh. Ndërkohë, si në aspektin teorik ashtu edhe në atë inxhinierik, janë bërë hapa konkretë që e afrojnë këtë mundësi më shumë se kurrë më parë.
Këto zhvillime nuk garantojnë se një makinë e tillë do të bëhet e përhapur apo lehtësisht e arritshme, madje as për ata me kapital të madh financiar. Megjithatë, ekspertët po flasin gjithnjë e më shumë për mundësinë që makina të tilla funksionale të prodhohen në një të ardhme jo shumë të largët.
Përmirësimi i korrigjimit të gabimeve
Një nga sfidat kryesore të kompjuterëve kuantikë ka qenë gjithmonë zhurma natyrore që lind kur punohet me grimca në shkallë kaq të vogël. Për të krijuar një "qubit logjik" të përdorshëm në praktikë, deri tani ka qenë e nevojshme kombinimi i shumë qubit-eve fizikë me tepricë, përmes një metode të njohur si "surface codes", ku disa qubit kontrollues verifikojnë vazhdimisht fqinjët e tyre.
Kjo qasje kërkonte deri në 1.000 qubit fizikë për çdo qubit logjik të qëndrueshëm, çka e bënte procesin joefikas në shkallë të gjerë. Tashmë, kodet e reja të tipit qLDPC lejojnë që qubit-et kontrollues të komunikojnë edhe me qubit të tjerë në distanca më të mëdha brenda pajisjes, duke reduktuar deri në dhjetë herë numrin e qubit-eve fizikë të nevojshëm për të prodhuar një qubit logjik të besueshëm. Ky është një hap i rëndësishëm drejt efikasitetit inxhinierik, edhe pse ende larg një makine plotësisht funksionale.
Testi që vërtetoi një hipotezë themelore
Problemi i dytë lidhet me një pyetje më thelbësore: a e ul zhurmën e përgjithshme të sistemit shtimi i më shumë qubit-eve fizikë, apo e rrit atë? Deri kohët e fundit, kjo mbetej kryesisht teori, pasi asnjë kompjuter kuantik funksional nuk ka kryer ndonjëherë deri në fund një llogaritje që një kompjuter klasik nuk mund ta bëjë.
Në një eksperiment me çipat Sycamore dhe më vonë Willow, u testua pikërisht ky efekt, jo përmes kryerjes së llogaritjeve, por thjesht duke ruajtur informacion në memorie pa e lënë atë të prishet. Duke përdorur qubit logjikë të përbërë nga grupime prej 17, 49 dhe 101 qubit-esh fizikë, u vu re se shkalla e gabimeve logjike ulej ndjeshëm me rritjen e numrit të qubit-eve fizikë të përdorur.
Më e rëndësishmja, testi kaloi një prag kritik: qubit-i logjik i krijuar ruajti qëndrueshmërinë (coherence) për një kohë më të gjatë se çdo qubit fizik individual që e përbënte atë. Kjo nuk përbën ende një hap drejt një kompjuteri kuantik funksional që kryen llogaritje të pamundura për makinat klasike, por është një provë konkrete e njërës prej supozimeve themelore mbi të cilat mbështetet ideja e vetë kompjuterit kuantik.