Papa Leo XIV deklaroi të premten se ekziston një "dallim ontologjik" mes artit të krijuar nga njerëzit dhe atij që prodhohet nga makineritë. Sipas tij, Kisha dëshiron të rinovojë bashkëpunimin me artistët dhe institucionet kulturore për të "mbrojtur njerëzimin tonë".
Mesazhin e publikoi në platformën X, ku më parë ka ndarë edhe paralajmërime të tjera lidhur me inteligjencën artificiale. Në postim, ai shkroi se dallimi mes artit dhe krijimeve të makinerive ekziston edhe para se të flasim për estetikë. Sipas Papës, një vepër e bërë nga një person dhe një imazh i gjeneruar nga një model mund të duken njësoj, por mbeten thelbësisht gjëra të ndryshme.
Arsyetimi i tij është i qartë: makinat funksionojnë përmes "llogaritjeve statistikore" të bazuara mbi miliona imazhe të krijuara nga të tjerë. Në terma të thjeshtë, gjeneratorët e imazheve mësojnë modele nga koleksione të mëdha fotografish ekzistuese dhe parashikojnë se si duhet të duket një imazh i ri. Pas rezultatit nuk qëndron as një dorë njerëzore, as një përvojë jetësore.
Një betejë më e gjerë
Edhe pse nuk e përmendi drejtpërdrejt termin, deklarata e Papës prek debatin rreth të ashtuquajturit "AI slop" - përmbajtje e cilësisë së ulët e prodhuar masivisht nga inteligjenca artificiale, term i cili u shpall fjala e vitit 2025 nga një fjalor i njohur anglez. Papa sugjeron se problemi nuk qëndron vetëm te cilësia, por te vetë natyra e krijimit.
Kjo nuk është hera e parë që ai trajton këtë temë. Në muajin maj, Papa Leo botoi letrën e tij të parë zyrtare drejtuar gjithë Kishës, me titull "Magnifica Humanitas", që trajton mbrojtjen e njerëzve në epokën e inteligjencës artificiale. Në të theksohej se teknologjia nuk është kurrë neutrale dhe se të dhënat duhet trajtuar si pasuri e përbashkët.
Të njëjtin muaj, Vatikani krijoi një komision të dedikuar për inteligjencën artificiale, që përfshin shtatë organe të Selisë së Shenjtë, me qëllim koordinimin e qasjes së zyrave vatikanase ndaj kësaj teknologjie. Më 25 shtator, gjatë një takimi me autoritetet franceze në Pallatin Élysée në Paris, Papa tha se e konsideroi të domosdoshme ta bënte inteligjencën artificiale temën e letrës së tij të parë zyrtare, duke paralajmëruar se shkenca dhe teknologjia pa udhëzimin e ndërgjegjes mund t'i largojnë njerëzit nga e mira.
Dyshime rreth autenticitetit
Ka edhe një ironi në këtë histori. Në prill, një zgjerim i specializuar në zbulimin e përmbajtjes së krijuar nga inteligjenca artificiale shënoi disa postime nga vetë llogaria e Papës në X si potencialisht të gjeneruara nga makineritë. Vatikani nuk u përgjigj atëherë ndaj kërkesave për koment.
Mjetet e zbulimit, megjithatë, nuk janë gjithmonë të besueshme. Në 2024, një program i njohur etiketoi Deklaratën e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara si 97.93% të krijuar nga inteligjenca artificiale. Në korrik, një kompani tjetër certifikoi si "të shkruara nga njeriu" një koleksion fjalimesh dhe shkrimesh të Papës mbi arsimin dhe teknologjinë.
Përtej debatit filozofik, pyetja "kush e krijoi këtë vepër?" po shndërrohet gjithnjë e më shumë në çështje ligjore dhe financiare. Në mars, Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara refuzoi të shqyrtojë një rast të njohur si Thaler kundër Perlmutter, duke lënë në fuqi vendimin e një gjykate apeli sipas të cilit e drejta e autorit kërkon domosdoshmërisht një krijues njerëzor, në një çështje që kishte të bënte me një vepër artistike të krijuar tërësisht nga një sistem i inteligjencës artificiale.